İzmir'de Yeşilova Höyüğü'nün yanı başındaki Yassıtepe'de sürdürülen arkeolojik kazılarda, yaklaşık 5 bin yıl önce Bornova Ovası'nda kurulan kent yerleşimine ilişkin bulgular ortaya çıkarılıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ege Üniversitesi adına Doç. Dr. Zafer Derin başkanlığında yürütülen kazılara İzmir Büyükşehir Belediyesi de destek veriyor.

Yassıtepe Höyüğü Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, yerleşimde belirli bir plan doğrultusunda oluşturulan kent düzeninin bulunduğunu belirterek, “O dönemde düzenli bir kent kuruluyor buraya. Tapınakları, depo alanları, üretim yerleri, işlikleriyle birlikte yelpaze şeklinde bir kent yerleşimi kuruyorlar. Dışında da sur var. Bu hemen hemen Troya'nın en eski dönemiyle çağdaştır. Yani İzmir'in bir Troya'sı diyebiliriz buraya” açıklamasını yaptı.

Kazılarda çok sayıda büyük depolama küpü, bronz üretimine ilişkin buluntular ve çanak çömlekler bulundu. Yerleşimin ticari bağlantılarının İç Batı Anadolu'dan kıyı Ege'ye ve deniz aşırı bölgelere uzandığı belirtildi.

Derin, Yassıtepe'deki üretim ve ticaret faaliyetlerine ilişkin, “Buradan başlayarak ticari hayat her tarafa yayılmış. Planlanmış bir kent. İçinde çok değerli tarım ürünleri var. Bronz var, metal üretiyorlar. Çok değerli çanak çömlekler yapıyorlar” ifadelerini kullandı.

Kazılarda üzüm çekirdeklerinin yanı sıra kurutulmuş üzüm ve pekmez kalıntıları da bulundu. Bazı sıvı kaplarının şarapla ilişkili olduğu değerlendirildi. Derin, “Üzümün her türlü formunun burada kullanıldığını ve ticari hayata katıldığını görüyoruz. Bornova deyince aklımıza Bornova Misketi gelir. Belki de Bornova Misketi'nin doğduğu noktadayız” dedi.

2026 yılı kazılarında yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen zeytin çekirdekleri de tespit edildi. Daha önce yerleşimde üzüm ve incire ilişkin bulguların bulunduğu belirtildi.

Yassıtepe'deki kazılarda Miken kültürüyle ilişkilendirilen mezarlar da ortaya çıkarıldı. Büyük küpler içerisine yerleştirilen mezarlarda çeşitli hediyelerin bulunduğu belirlendi. Derin, “Burada özellikle Miken mezarları bulduk. Bunların ticaret için gelen Mikenlilere ait olduğunu düşünüyoruz. Yanlarına zeytinyağı ya da şarap koydukları kaplar ve çok sayıda takı bırakmışlar” açıklamasını yaptı.

2026 yılı kazılarında mezarlardan birinde iki silindir mühür bulundu. Derin, mühürlerin yerleşimin ticari ve sosyal yapısına ilişkin bilgi verdiğini belirterek, “İki tane silindir mühür de bırakmışlar. Bu da buraya verilen ticari ve yerleşik hayat anlamındaki değeri ortaya koyuyor” ifadelerini kullandı.

Yassıtepe'de Anadolu Parsı olarak adlandırılan pantere ait kalıntılar da bulundu. Derin, Yeşilova Höyüğü'nde yaklaşık 8 bin yıl öncesine uzanan panter izlerinin bulunduğunu, Yassıtepe'de ise iki veya üç pantere ait kalıntı tespit edildiğini belirtti. Derin, “Burada yaşayan bir bey de var, onu da anlıyoruz. Çünkü bey bu dönemde panter avlamaya başlamış. Güç için, zenginlik için…” dedi.

Yerleşimde kenti yöneten kişinin konuklarını kabul ettiği düşünülen bir alan da tespit edildi. “Kabul salonu” olarak değerlendirilen bölümde çok sayıda içecek kabının bulunduğu belirtildi.

Yassıtepe'deki mezarlarda ölülerin büyük küplerin içerisine cenin pozisyonunda yerleştirildiği ve mezarlara yiyecek ile içecek kaplarının bırakıldığı belirlendi. Bazı küpler üzerinde hamile ana tanrıça kabartmalarının bulunduğu aktarıldı.

Kazılarda yerleşimde meydana gelen depremlere ilişkin izlere de rastlandı. MÖ 2800 yıllarında meydana geldiği değerlendirilen deprem sonrasında bazı yapı duvarlarında yatay hareket nedeniyle “S” biçiminde deformasyonlar tespit edildi. Derin, depremle ilgili, “İzmir'in acı gerçeği buradaki yaşamın da sonu olmuş” açıklamasını yaptı.

Yassıtepe'de sürdürülen kazılarda elde edilen bulguların, yaklaşık 5 bin yıl önceki yerleşimin kent yapısı, üretim faaliyetleri, tarımsal ürünleri, ticari ilişkileri ve mezar uygulamalarına ilişkin bilgiler sunduğu belirtildi.