Gedik Yatırım’ın raporunda sanayi üretiminin Kasım’da aylık yüzde 2,5, yıllık bazda ise yüzde 2,4 büyüme gösterdiği ifade edildi. Raporda şu değerlendirmeler yer aldı:

“TÜİK’in açıkladığı verilere göre mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi Kasım'da aylık yüzde 2,5 büyüdü. Hatırlatmak gerekir ki, Ekim ayında yüzde 0,8, Eylül’de de yüzde 2,2 daralmıştı. Sanayi üretimi, yıllık bazda ise yüzde 2,4 (arındırılmamış yüzde 0,5 daralma) artış gösterdi. Takvim etkisinden arındırılmış olarak ise OcakKasım döneminde yıllık yüzde 3,5 büyüdü.

Sanayi üretiminde öngörülerimiz Kasım verileriyle büyük ölçüde gerçekleşti. Geçtiğimiz ayki değerlendirmemizde, çeşitli öncü sinyallere dayanarak sanayi üretiminde aylık bazda yüzde 2 üzerinde büyüme görülebileceğini, ayrıca düşük baz etkisinin katkısıyla yıllık büyümenin sınırlı pozitif seviyelerinde seyredeceğini öngörmüştük. Nitekim açıklanan Kasım verileri, aylık bazda gerçekleşen büyüme ile bu beklentimizi teyit ederken, yıllık bazda yüzde 2,4’lük artış da öngördüğümüz büyüme patikasını yansıttı. Bu arada, ilk çeyrekte yıllık bazda sadece yüzde 0,7 artış gösteren sanayi üretiminin 2. çeyrekte yüzde 5,6’ya, 3. çeyrekte ise yüzde 5,1’e ivmelendiğini de hatırlatmak fayda var.

Sanayi üretiminin sektörlere göre kırılımında önemli ayrışmalar devam ediyor. Takvim etkisinden arındırılmış yıllık bazda büyüme gösteren başlıca sektörler arasında özellikle sermaye malı imalatı (yüzde 10,9) dikkat çekti. Bunun yanında, metal eşya sanayi (makine-teçhizat hariç) (yüzde 9,1), metalik olmayan mineral ürünler (yüzde 13,8), motorlu kara taşıtı imalatı (yüzde 15,3), ana metal sanayi (yüzde 6,4), ara malı imalatı (yüzde 4,6), kimyasal madde ürünleri (yüzde 6,9), elektrikli teçhizat imalatı (yüzde 12,7) ile plastik-kauçuk ürünleri (yüzde 2,8) pozitif ayrışan sektörler arasında yer aldı. Ayrıca, imalat sanayi geneli yüzde 2,7 büyüme kaydederken, madencilik ve taş ocakçılığı ilgili ayda yüzde 0,2 oranında arttı.

Diğer taraftan sanayinin bazı kollarında zayıflık devam etti. Dayanıklı tüketim malları imalatı (-yüzde 3,2), giyim eşyası imalatı (-yüzde 25,9), makine-teçhizat imalatı (-yüzde 5,2), tekstil ürünleri imalatı (-yüzde 7,7) ve gıda ürünleri (-yüzde 3,7) elektrik, gaz ve su sektörü (-yüzde 2) ile enerji (-yüzde 1) yıllık bazda daralmalar kaydetti.

Ocak–Kasım dönemine bakıldığında ise toparlanmanın daha ılımlı ve yine dengesiz bir görünüme sahip olduğu görülüyor. Bu dönemde sermaye malı imalatı (yüzde 10,8), metal eşya sanayi (yüzde 12), enerji (yüzde 5,9), ana metal sanayi (yüzde 4,7), metalik olmayan mineraller (yüzde 7,2), gıda ürünleri (yüzde 3,9), kimyasal madde ürünleri (yüzde 2,3), elektrikli teçhizat imalatı (yüzde 3,1) ve motorlu kara taşıtı imalatı (yüzde 3,2) üretimini artırmayı başarmış görünüyor.

Buna karşın, makine-teçhizat (-yüzde 5,8), giyim eşyası (-yüzde 11,4), tekstil (-yüzde 4,5) ve dayanıklı tüketim malları (-yüzde 3,4) yıllık bazda gerileme kaydetti. Dayanıksız tüketim malı imalatı (-yüzde 0,6) ve plastikkauçuk ürünleri (-yüzde 0,1) yıllık bazda sınırlı negatif tarafta yer aldı.

Yılın ilk 11 ayında üretimdeki toparlanma daha çok yatırım ve enerji odaklı sektörlerde yoğunlaşırken, tüketim mallarına dayalı üretim kalemlerinde kırılganlık sürüyor. Bu görünüm, sanayi üretiminin büyümeye katkı vermeye devam ettiğini ancak ivmenin dengesiz bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde kredi koşullarındaki olası gevşeme üretimi destekleyebilir; buna karşın küresel talepteki belirsizlikler, ihracat pazarlarında zayıf görünüm ve yüksek finansman maliyetleri sanayi üretimi açısından aşağı yönlü risk oluşturmaya devam ediyor.

İmalat PMI ve elektrik tüketimi sanayi üretiminde aylık pozitif bir görünüme işaret ediyor gözleniyor. İmalat PMI endeksi Nisan 2024’ten beri (2024 Şubat ve Mart aylarındaki 50,2 ve 50,0 seviyeleri hariç tutulursa da Temmuz 2023’ten beri) 50 eşik değerinin altında seyrediyor. PMI Ekim’de 46,5 seviyesinden Kasım ayında 48’e yükselmiş ve ardından Aralık ayında 48,9’a ivmelenmişti. Aralık ayında elektrik tüketimi ise yıllık bazda yüzde 2,3, aylık bazda ise yüzde 13’lük artış gösterdi. İmalat PMI, elektrik tüketimi ve bazı anektodal sinyaller sanayi üretiminin önümüzdeki dönemde aylık bazda yüzde 2 civarı büyüyebileceğine işaret ediyor.”